Kroniek van de Mar Menor, een kwetsbaar ecosysteem

De ernstige situatie waarin de Mar Menor zich bevindt, is algemeen bekend. Deze zoutwaterlagune is de grootste van Europa, met een oppervlakte van ongeveer 135 km² en een kustlijn van 73 km. Ondanks het feit dat het een beschermd natuurgebied is met een grote ecologische waarde, is de achteruitgang ervan al jaren een vaststaand feit.

Een groot deel van de aantastingen die tot deze degradatie hebben geleid, werd al meer dan veertig jaar geleden vastgesteld. Verontreiniging door intensieve landbouw, mijnbouwafval, een hoge concentratie aan jachthavens (in totaal tien, illegale aanlegplaatsen niet meegerekend), toenemende verstedelijking, een verouderd en onvolledig rioleringsnet, samen met de opening van het Estacio-kanaal (bij de haven Tomás Maestre in La Manga), hebben allemaal bijgedragen aan de huidige toestand van de lagune.

De veranderingen zijn duidelijk zichtbaar aan de kleur van het water. Oorspronkelijk was die diepblauw, maar rond 2016 begon het water een turquoise tint te krijgen, het jaar waarin de toestand van de lagune kritiek werd. De beroemde zeepaardjes, hét symbool van de Mar Menor, werden steeds zeldzamer.

In die periode werd steeds vaker gesproken over “eutrofiëring”, in de volksmond de bekende “groene soep” die ontstaat wanneer een watermassa grote hoeveelheden anorganische voedingsstoffen ontvangt, voornamelijk stikstof en fosfor, als gevolg van intensieve irrigatie en industriële landbouw.

In oktober 2019, na een episode van hevige regenval (DANA), stierven grote hoeveelheden waterleven in de lagune. Twee jaar later, in augustus 2021, gingen alle alarmbellen af toen op verschillende stranden van de Mar Menor tonnen dode vissen aanspoelden.

In de daaropvolgende jaren volgden beschuldigingen tussen de verschillende overheden, nieuwe wetten, voorlopige maatregelen, veel controverse en een gerechtelijk onderzoek.

Vandaag is de lagune extreem kwetsbaar voor elk meteorologisch verschijnsel, zelfs wanneer dat binnen de normale grenzen valt, zoals overstromingen of hoge temperaturen. Elke zomer zien badgasten het aantal kwallen toenemen. Gelukkig maar, zou men kunnen zeggen, want zij spelen een belangrijke rol bij het zuiveren van het water.

Toch willen we dit sombere verhaal niet afsluiten zonder enkele hoopvolle gegevens en de mening van een expert te delen. Volgens Juan Manuel Ruiz, onderzoekshoogleraar aan het Spaanse Instituut voor Oceanografie en expert op het gebied van het ecosysteem van de Mar Menor: “de Mar Menor wordt vaak vergeleken met een terminaal zieke patiënt, maar zijn lot is niet de dood”. Hoewel hij niet kan zeggen wanneer het herstel zal plaatsvinden, is hij ervan overtuigd dat “als we de maatregelen bij de bron van het probleem toepassen, het ecosysteem zich zal herstellen. De natuur is sterk en als we de druk wegnemen, zal zij haar weg vinden”.

Hopelijk worden de 484 miljoen euro aan Europese fondsen die zijn uitgetrokken voor het herstel goed beheerd en effectief ingezet. Een groot deel van dat bedrag is bestemd voor monitoring en onderzoek om de interne processen van de lagune beter te begrijpen, iets waar de wetenschap al jaren om vraagt.

Weet tot slot dat de waterkwaliteit voortdurend wordt gecontroleerd en dat zwemmen in de Mar Menor veilig is voor de gezondheid.

WE TOLKEN, WE HELPEN U, WE ZORGEN VOOR U.